3 czerwca 1971 roku otwarto wodzisławskie Muzeum. Placówka obchodzi 55-lecie działalności

Dokładnie 55 lat temu, 3 czerwca 1971 roku w Pałacu Dietrichsteinów otwarto Muzeum w Wodzisławiu Śląskim - instytucję, która od ponad pół wieku dokumentuje, chroni i popularyzuje historię miasta oraz całej ziemi wodzisławskiej. Dziś, muzeum pozostaje jednym z najważniejszych strażników lokalnego dziedzictwa, miejscem edukacji, badań i budowania tożsamości kolejnych pokoleń mieszkańców.

Geneza

Choć samo muzeum powstało w 1971 roku, troska o dziedzictwo ziemi wodzisławskiej sięga znacznie wcześniej. Już w latach 60. XX wieku Towarzystwo Miłośników Ziemi Wodzisławskiej rozpoczęło intensywne działania na rzecz gromadzenia pamiątek i zabytków dokumentujących historię regionu. Dzięki ich zaangażowaniu powstała Izba Regionalna, która stała się zalążkiem przyszłej placówki muzealnej.

Kluczową rolę w utworzeniu Muzeum odegrały badania archeologiczne prowadzone w latach 1966–1970 na grodzisku Golęszyców w Lubomi, jednym z najcenniejszych stanowisk wczesnośredniowiecznych w Polsce. Pracami kierował Jerzy Szydłowski z Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Równolegle prowadzono badania na terenie wodzisławskiego Starego Miasta, gdzie odkryto ślady średniowiecznego osadnictwa.

Rosnąca liczba cennych znalezisk oraz zbiorów regionalnych wymagała odpowiednich warunków przechowywania i opracowania. W odpowiedzi na tę potrzebę, decyzją władz powiatowych oraz Ministerstwa Kultury i Sztuki, powołano do życia Muzeum. 

Otwarcie placówki

Uroczyste otwarcie placówki odbyło się 3 czerwca 1971 roku w zabytkowym Pałacu Dietrichsteinów, gdzie Muzeum funkcjonuje do dziś. Wydarzenie towarzyszyło Ogólnopolskiej Konferencji Konserwatorów Archeologicznych. Już na początku działalności przygotowano bogatą ekspozycję obejmującą archeologię, historię, średniowiecze oraz numizmatykę. Na tę okazję powstał także pamiątkowy medal autorstwa Paweł Sznela.

Pierwszym dyrektorem Muzeum został archeolog Werner Pierzyna, który tę funkcję pełnił do 1989 r. Następnie funkcję dyrektora objęła Barbara Kordowska, która kierowała placówką przez 10 lat, a po niej przez kolejne 7 lat dyrektorem był Paweł Porwoł. Najdłużej wodzisławskim Muzeum kierował Sławomir Kulpa, który pełni tę funkcję nieprzerwanie od 2008 roku. 

- W tym roku mija dokładnie 30 lat mojej pracy zawodowej w wodzisławskim Muzeum, gdzie zaczynałem swoją drogę najpierw jako szeregowy pracownik działu archeologii, by z czasem objąć funkcję dyrektora. Z perspektywy tych trzech dekad spędzonych w murach jednej instytucji marzę dziś przede wszystkim o stabilności, instytucjonalnym spokoju i niesłabnącym, twórczym zapale mojego zespołu. Prowadzenie muzeum przez blisko dwie dekady na stanowisku dyrektora to proces ciągłego szukania kompromisów i realizacji ambitnych wizji. Moim największym marzeniem pozostaje pełne dokończenie procesu rekonstrukcji historycznych wnętrz Pałacu Dietrichsteinów, tak, aby zamknąć tę przestrzeń w idealną, spójną całość muzealną na najwyższym europejskim poziomie - mówił nam Sławomir Kulpa, dyrektor Muzeum.

Na przestrzeni dekad miejska jednostka konsekwentnie rozwijała swoją działalność badawczą i wystawienniczą. Prezentowano tu zarówno wystawy historyczne i archeologiczne, jak i ekspozycje poświęcone codziennemu życiu mieszkańców regionu czy wydarzeniom XX wieku. Ważnym elementem stała się również galeria sztuki, w której swoje prace prezentowali uznani artyści, m.in. Sławomir Elsner.

Nowe oblicze Pałacu Dietrichsteinów

Najważniejszy rozdział w najnowszej historii placówki otworzyła kompleksowa modernizacja Pałacu Dietrichsteinów, przeprowadzona w latach 2018-2022. Ten architektoniczny i funkcjonalny przełom nie byłby możliwy bez wizji i determinacji władz miejskich. Dzięki pozyskaniu środków z funduszy europejskich, zabytkowa rezydencja odzyskała dawny blask, stając się nowoczesną, żywą przestrzenią spotkań. Zwiedzający mogą zobaczyć ekspozycje stałe dotyczące historii regionu, wystawy czasowe, a także reprezentacyjną salę z herbami dawnych właścicieli miasta oraz salę koncertową na 100 osób. Drugie piętro to przestrzeń interaktywnej wystawy SOWA i sala audiowizualna. Co ważne, wstęp do pałacu jest bezpłatny, co czyni go jeszcze bardziej atrakcyjnym miejscem do odwiedzenia.

- To był proces, który całkowicie zmienił status naszej instytucji na mapie kulturalnej Polski. Dzięki ogromnemu zaangażowaniu władz miasta Wodzisławia Śląskiego i osobistemu wsparciu prezydenta Mieczysława Kiecy udało się pozyskać ponad 16 milionów złotych środków unijnych na rewitalizację pałacu i zrealizować to bardzo trudne przedsięwzięcie. Co ważne, w trakcie prac obiekt zyskał dwa dodatkowe poziomy użytkowe dzięki przywróceniu historycznego dachu mansardowego. To nie był zwykły remont, to było fizyczne i symboliczne tchnięcie nowego życia w architektoniczne serce Wodzisławia Śląskiego, bez którego nie moglibyśmy w ogóle marzyć o nowoczesnym wystawiennictwie - zaznacza dyrektor Sławomir Kulpa. 

Muzeum w Wodzisławiu Śląskim to dziś znacznie więcej niż miejsce przechowywania eksponatów. W Pałacu Dietrichsteinów każdego roku odbywa się około 150 wydarzeń, które przyciągają ponad 40 tysięcy uczestników. Jej główny zadaniem jest troska o dziedzictwo historyczne i kulturowe w szczególności ziemi wodzisławskiej. Pracują nad tym trzy działy tematyczne: Dział Archeologii (Adrian Podgórski i Katarzyna Brzoza), Dział Kultury Regionu pod kierunkiem Kingi Kłosińskiej i Dział Historii, w którym głównym specjalistom jest Piotr Hojka. Popularyzacją zagadnień specjalistycznych zajmuje się Dział Edukacji kierowany przez Dawida Jęczmionkę. Obok wystaw historycznych działa tu m.in. Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności (SOWA), którą zarządza Aleksandra Giera-Pander, a bogatą ofertę kulturalną koordynuje manager obiektu Hanna Blokesz-Bacza wspólnie z zespołem (Adrian Biczkowski, Ilona Gatnarczyk, Marcin Uliarczyk, Iwona Waćkowska). 

- Organizujemy wernisaże, spotkania z historią i lokalnymi artystami, konferencje naukowe i koncerty. Nasza oferta jest bardzo szeroka, bo chcemy dotrzeć do odbiorców w różnym wieku i z różnymi zainteresowaniami. Zależy nam by wodzisławskie Muzeum było przestrzenią otwartą i dostępną dla każdego - podkreśla Hanna Blokesz-Bacza, manager obiektu. 

Dużym zainteresowaniem cieszy się także Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności czyli SOWA. Miejsce adresowane jest do wszystkich poszukujących odpowiedzi na pytania z obszaru nauk przyrodniczych. 

-  W strefie SOWA dzieci i dorośli dotykają praw fizyki, eksperymentują z mechaniką i optyką. Ten proces buduje w nich postawę badawczą. Kiedy tak przygotowany, zaciekawiony światem młody człowiek przechodzi do sal historycznych Pałacu Dietrichsteinów, patrzy na dawne eksponaty, makiety czy dokumenty nie jak na nudne starocie, ale jak na kolejne zagadki i obiekty inżynieryjne z przeszłości, które warto rozszyfrować - dodaje dyrektor Muzeum. 

Obchody jubileuszu trwają przez cały 2026 rok i obejmują szereg różnorodnych wydarzeń organizowanych w zabytkowych murach Pałacu Dietrichsteinów.

Wywiad z dyrektorem Muzeum

55 lat działalności Muzeum w Wodzisławiu Śląskim to nie tylko okazja do wspomnień, ale też moment refleksji nad tym, jak zmienia się sposób opowiadania o historii. Dziś muzeum to już nie tylko gabloty i eksponaty, ale przestrzeń doświadczeń, emocji i dialogu z mieszkańcami. O najważniejszych momentach w historii placówki, wielkiej rewitalizacji Pałacu Dietrichsteinów, tajemnicach Wodzisławia Śląskiego i wyzwaniach współczesnego muzealnictwa porozmawialiśmy ze Sławomirem Kulpą, dyrektorem Muzeum w Wodzisławiu Śląskim. Pierwszą część jubileuszowego wywiadu poświęconego 55-leciu instytucji można przeczytać tutaj [otwiera się w nowym oknie], natomiast druga, m.in. o interaktywnych formach w muzealnictwie i wyzwaniach dla lokalnych muzeów dostępna jest tutaj [otwiera się w nowym oknie].